Samen leggen zij uit hoe het zit met deze fluctuaties, welke factoren er allemaal meespelen en hoe je er als rijder slim mee omgaat.
Je herkent het vast wel: je parkeert je elektrische auto bij een laadpaal, plugt de kabel in en rekent op bepaald laadvermogen. Je weet dat je auto een hoog laadvermogen aankan. Maar als je op het scherm van de laadpaal of in je app kijkt, zie je dat je laadsnelheid (uitgedrukt in kW) lager is dan gedacht. Maar waarom schommelt die snelheid? Is de paal defect, of is er iets anders aan de hand?
De perfecte laadroutine van een ervaren rijder
Voor Ramon is elektrisch laden inmiddels een tweede natuur. "Ik plan mijn ritten eigenlijk altijd zodanig dat de auto al opgeladen is voordat ik echt weg moet," vertelt hij. Toch loopt ook hij weleens tegen verrassingen aan als de praktijk verschilt van wat er wordt beloofd: "Als de parkeergarage op kantoor redelijk leeg is, gaat het laden erg snel. Maar staat de garage helemaal vol? Dan wordt de stroom verdeeld over al die auto's en zie je de totale laadtijd oplopen.”
Dit kan de laadtijd zomaar met drie uur verlengen. "In het begin krab je je dan wel even achter de oren", herinnert Ramon zich. Inmiddels heeft hij geleerd zich er niet te veel van aan te trekken en plant hij er simpelweg omheen.
Met de Vattenfall InCharge app vind je onze laadpalen makkelijk en check je altijd de voortgang van je sessie.
De dagelijkse spits op het elektriciteitsnet
Wat Ramon omschrijft, herkent Vattenfall-expert Radja direct. Het stroomnet staat onderdruk. Radja legt uit: "Het is een ontzettend actueel onderwerp waar we dagelijks mee bezig zijn. Vooral tussen vijf uur 's middags en negen uur 's avonds, de absolute avondspits, vraagt heel Nederland tegelijk stroom. Mensen komen thuis, zetten apparaten aan, de warmtepomp slaat aan en de auto gaat aan de lader. De kabels in de grond zijn daar van oorsprong niet op gebouwd. Die drukte heeft daarom direct invloed op het beschikbare vermogen voor laadpalen in de straat."
Het grote verschil tussen apparaten en auto's
Om te begrijpen waarom de laadsnelheid van een auto zo erg kan schommelen, helpt het om te kijken naar apparaten die we al decennia gebruiken. Neem de waterkoker. Of je die nu 's ochtends vroeg of tijdens de avondspits aanzet: hij doet er altijd exact even lang over om het water te koken.
Radja legt de vinger op de zere plek: "Het grote verschil zit hem in de schaal van het vermogen. Een waterkoker vraagt maar heel weinig stroom, zo’n 2.000 watt (2 kW). Dat kan een meterkast makkelijk hebben. Een elektrische auto vraagt daarentegen direct heel veel vermogen om die enorme batterij vol te krijgen (vaak 11 kW tot wel 22 kW bij een openbare paal).
Als we dat onbeperkt zouden toestaan op piekmomenten, zouden in hele woonwijken de stoppen doorslaan. Om de meterkast thuis en het stroomnet in de wijk te beschermen, moeten laders continu communiceren en balanceren."
De 4 belangrijke factoren die de snelheid bepalen
Kou en hitte
Lithium-ion batterijen, die je vindt in elektrische auto's, presteren het beste bij de juiste temperatuur. Een batterij werkt door de verplaatsing van geladen deeltjes: ionen. In de winter verplaatsen die chemische ionen in de batterij van je auto zich langzamer door de kou. In sommige gevallen moet je batterij daarom eerst een beetje “warm draaien” voordat hij goed kan laden.
Radja: "Om schade te voorkomen, weigert de auto aanvankelijk op vol vermogen te laden totdat de batterij zichzelf heeft opgewarmd via pre-conditioning." Ramon herkent dit direct uit zijn eigen ritten: "Vooral in de winter als het koud is, en in de zomer als het heel heet is, merk je dat de auto langzamer laadt."
Dat lijkt tegenstrijdig, maar het zijn twee kanten van dezelfde medaille: een batterij laadt het prettigst bij een gematigde temperatuur. Bij kou moeten de ionen eerst op gang komen, terwijl een auto bij grote hitte juist vermogen terugneemt om oververhitting en slijtage te voorkomen. In beide gevallen beschermt het systeem de batterij, met een lagere laadsnelheid als gevolg.
Lees hier 5 tips voor laden in de winter
Stroom delen met de buren
Openbare laadpalen hebben vrijwel altijd twee aansluitingen. Wanneer jij als enige aan een paal staat die 11 kW kan leveren, krijg je de volle honderd procent. Plugt er een uur later een buurman in op de tweede poort? Dan treedt Load Balancing in werking. Radja legt uit dat de laadpaal het vermogen softwarematig opsplitst, waardoor jullie allebei tijdelijk 5,5 kW krijgen.
Onboard Charger
Een laadpaal op straat levert wisselstroom (AC), maar een batterij kan alleen gelijkstroom (DC) opslaan. Radja: "Elke auto heeft daarom een ingebouwde omvormer, de onboard charger. Die zet de wisselstroom om naar gelijkstroom. Kan de laadpaal wel 22 kW leveren, maar kan de omvormer van jouw auto maximaal 11 kW omzetten? Dan is de auto de beperkende factor."
Slim & Netbewust laden door Vattenfall
Om piekbelastingen te voorkomen, maakt Vattenfall InCharge gebruik van innovatieve technieken zoals Netbewust Laden. Radja: "We hebben onlangs pilots gedaan met slimme laadprofielen. Als we zien dat er in een bepaalde wijk extreem veel stroom wordt gevraagd, kunnen we de laadsnelheid tijdelijk iets terugschroeven om het net te ontlasten."
Lees hier meer over Netbewust laden
De rol van de auto tijdens een laadsessie.
De oorzaak van een schommelende laadsnelheid ligt niet altijd buiten de auto. De auto zelf speelt ook een belangrijke rol tijdens de laadsessie. Hoe snel je kunt laden, hangt voor een heel groot deel af van de State of Charge (SoC). Oftewel: hoe vol is de batterij op het moment dat je de stekker erin steekt?
Dit werkt net als in een bioscoopzaal:
- Bij een lege batterij: De zaal is leeg. Iedereen stroomt naar binnen en vindt direct een plek. Het kost dus weinig tijd. Vertalen we dit naar de auto, dan laadt hij bij een lage batterij dus op maximale snelheid.
- Vanaf een accu die al voor 80% vol is: De zaal is bijna vol. Nieuwkomers moeten rustig zoeken naar de laatste vrije stoeltjes. Dit kost veel meer tijd, waardoor de laadsnelheid flink inzakt. Kortom: het vullen van de laatste 20% duurt relatief het langst.
Waarom de accu zichzelf afremt
Radja herkent dit fenomeen direct vanuit de technische data: "Zodra de batterij de 80% passeert, grijpt het Battery Management System (BMS) van de auto in. De auto dwingt de laadpaal om het vermogen terug te schroeven. We noemen dit ook wel 'voldruppelen'.
Dit doet de auto om de batterij te beschermen tegen oververhitting en slijtage. De auto remt dus bewust zelf af." Maar waarom begint het ‘voldruppelen’ vanaf 80%?
Door het vermogen geleidelijk terug te brengen in plaats van abrupt te stoppen, kan de auto die laatste procenten toch nog veilig bijladen. Dit zonder de batterij te overbelasten of te laten oververhitten.
De nummer één misvatting bij de helpdesk
Door al deze technische onzichtbare processen ontstaat er in de praktijk weleens verwarring. De absolute nummer één misvatting die Radja en zijn collega’s binnen krijgen? "De laadpaal is kapot!" of "Mijn elektrische auto laadt niet op!".
"Mensen komen na een paar uur terug bij hun auto, zien dat er minder actieradius is bijgekomen dan ze op basis van het maximale vermogen hadden uitgerekend, en trekken direct de conclusie dat de laadpaal defect is," vertelt Radja.
"Maar in de meeste gevallen is er technisch helemaal niets mis met de laadpaal. De paal doet precies waar hij voor ontworpen is: luisteren naar het stroomnet en naar de auto. Het is een veiligheidssysteem, geen storing."
Verwachtingsmanagement voor nieuwe rijders
Ramon denkt dat er voor de sector nog wel een mooie taak ligt op het gebied van communicatie en verwachtingsmanagement. Vooral richting de nieuwe generatie EV-rijders. "Als je net de overstap maakt van een benzineauto naar een elektrische auto, ben je gewend dat je auto bij de pomp direct vol zit."
"Niemand vertelt je bij de dealer of bij de aanvraag van je eerste laadpas dat stroom beweegt", stelt hij. "Gelukkig worden de apps van zowel de auto's als Vattenfall InCharge steeds transparanter. Tegenwoordig zie je heel nauwkeurig wanneer je auto voor 80% of zelfs 100% vol zit. Als je eenmaal leert vertrouwen op die data, verdwijnt de laadstress direct."
Beginnende EV-rijder? Bekijk dan onze video’s. Daarin leggen we alles uit over elektrisch rijden en soepel op te laden.
Leer meer over elektrisch laden
Zelf slimme keuzes maken aan de paal
Eerlijk is eerlijk: als individuele automobilist heb je helaas weinig invloed op de landelijke netcongestie. Door slim gebruik te maken van wat je nu weet, kun je jouw eigen laadsessies toch optimaliseren.
Tips van onze experts voor het beste laadresultaat
Gebruik deze checklist van onze experts om het maximale uit je laadsessie te halen:
- Rij de batterij strategisch leeg. Radja benadrukt: "Probeer je auto pas aan een lader te leggen als de batterij echt leeg begint te raken, bij voorkeur rond de 20%. Je profiteert dan gegarandeerd van de hoogste initiële laadsnelheid.” Start je met laden rond bijvoorbeeld 50%, dan schiet je sneller het gebied in waarin de auto het vermogen terug schroeft. Met een lege batterij laad je in dezelfde tijd meer kilometers bij.
- Plug in als de batterij warm is. Ramon adviseert om je auto direct na een langere rit in te pluggen. De batterij is dan door het rijden al perfect op temperatuur. Volgens Radja werkt dit in de winter vele malen sneller dan wanneer je een ijskoude auto, die de hele nacht heeft stilgestaan, direct 's ochtends vroeg aan de paal hangt. Let op: een warme batterij door het rijden is ideaal, maar dat is iets anders dan te heet. Op een snikhete dag kan de auto het vermogen juist terugnemen om de batterij te beschermen.
- Parkeer bij voorkeur aan een lege laadpaal. Ramon deelt een slimme praktijktip voor in de woonwijk of parkeergarage: "Zie je twee laadpalen staan, waarvan één paal al bezet is door een andere auto en de andere paal nog helemaal vrij is? Kies de lege paal. Zo voorkom je dat je het beschikbare vermogen via Load Balancing direct moet halveren met je medegebruiker.
- Laad je auto buiten de spitsuren. Ramon plant zijn laadsessies het liefst volledig buiten de piekmomenten om, bijvoorbeeld overdag tijdens rustige kantooruren. Radja ondersteunt dit vanuit de techniek: “het net is dan een stuk rustiger en minder belast, waardoor de laadsnelheid veel stabieler blijft. Op sommige plekken kan je dan zelfs met korting laden.”
- Vertrouw op het gemak van de app. De apps communiceren tegenwoordig heel transparant. Ramon legt uit dat de app van zijn auto hem netjes pushmeldingen en updates stuurt over de status: "Je krijgt keurig netjes altijd meldingen met hoe of wat. Je ziet de verwachte laadtijd en als die tijd verandert doordat de laadsnelheid wisselt (bijvoorbeeld doordat het drukker wordt op het net), werkt de app dit meteen bij.
Ben je op zoek naar meer tips?
Lees hier dan nog 5 extra tips om je laadervaring te verbeteren.
Flexibiliteit hoort bij de energietransitie
Fluctuatie in laadsnelheid is geen fout in het systeem: het is een cruciaal onderdeel van de energietransitie. Nu we in Nederland massaal overstappen op stroom, moeten we simpelweg slimmer omgaan met de energie die op dat moment beschikbaar is.
Als je auto de volgende keer dus wat langzamer laadt dan je had gehoopt, weet je nu dat er op de achtergrond een prachtig staaltje software draait.
Een systeem dat er geruisloos voor zorgt dat jouw kostbare batterij niet oververhit raakt, dat de lampen bij de buurtbewoners in de huiskamer gewoon blijven branden en dat we de beschikbare stroom zo eerlijk mogelijk verdelen. Zo kan je zorgeloos de weg op.
Toch een storing? We helpen je weer op weg
Is er dan toch een keer storing? Dan kan je gewoon het nummer op de laadpaal bellen. Gaat het om een laadpaal van ons? Bel ons op 088 363 79 91 en kies 1 voor de storingslijn. We kunnen de laadpaal vaak op afstand resetten en het probleem meteen oplossen.
Lees hier wat je kan doen bij een storing aan je laadpaal