29.03.2021 | 6 minuten


Dit artikel is onderdeel van de artikelserie: 'Elektrische auto'

Is een elektrische auto duurzaam?

Steeds meer mensen rijden elektrisch. Duurzaamheid speelt daarbij een grote rol. Want rijden op stroom is een stuk schoner dan rijden op brandstof, zoals benzine, gas of diesel. Op deze pagina lees je hoe duurzaam elektrisch rijden precies is, wat verschillende onderzoeken erover zeggen en welke ontwikkelingen we de komende jaren verwachten.

Elektrisch rijden: duurzamer dan rijden op brandstof

Uit een elektrische auto komt tijdens het rijden geen CO₂, want er zit geen motor in die dat uitstoot. Toch is een elektrische auto in totaal niet vrij van uitstoot: tijdens het maken van de auto en het opwekken van de stroom komen schadelijke stoffen vrij, waaronder CO₂.

De CO₂-uitstoot hangt af van de manier waarop stroom wordt opgewekt

Meestal wordt tijdens het opwekken van stroom CO₂ uitgestoten. Niet altijd natuurlijk, want zonnepanelen en windmolens stoten geen CO₂ uit, hoewel dat wel geldt voor de productie van die zonnepanelen en windmolens. Kolencentrales en biomassacentrales stoten wél CO₂ uit tijdens de opwek van stroom.

Verschillen per land

De manier waarop stroom wordt opgewekt verschilt sterk per land. Zo heeft Duitsland een van de meest vervuilende stroomnetten van Europa, vooral door de vele kolencentrales. Noorwegen wekt juist heel schoon stroom op, met waterkrachtcentrales. Zweden wekt zo’n 54,6% van de stroom op uit fossielvrije bronnen, gevolgd door Finland met 41,2% en Letland met 40,3%. In Nederland wekken we de minste stroom uit hernieuwbare bronnen: 7,4% van de totale hoeveelheid stroom die we gebruiken. In welk land je laadt, bepaalt dus voor een belangrijk deel hoe schoon je rijdt.

De meeste landen in Europa zijn van plan de opwek van schone stroom flink op te schroeven. Nu komt 30% van de stroom van hernieuwbare bronnen, en in het jaar 2050 moet dat al 50% zijn. Zon en wind zullen daarbij de belangrijkste opwekkers zijn.

De productie van accu’s wordt minder vervuilend

Een studie naar de productie van elektrische auto’s en brandstofauto’s in China zegt dat de infrastructuur en de technieken rond de productie bepalen hoe vervuilend het maken van accu’s is. Er is nog veel winst te behalen op die punten. Chinese fabrieken die elektrische auto’s maken stoten nu bijvoorbeeld 60% meer CO₂ uit dan fabrieken die brandstofauto’s maken, maar doen dat 66% minder schoon dan fabrieken in de Verenigde Staten of Europa.

De productie van elektrische auto’s is nu in ieder geval nog vervuilender dan die van brandstofauto’s. Maar er zijn twee redenen waarom dat een tijdelijk probleem is:

  • Elektrische auto’s stoten tijdens het rijden geen CO₂ uit, dus de achterstand als gevolg van de productie maken ze tijdens hun levensduur weer goed. TNO, de Nederlandse Organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek, zegt dat een middelgrote elektrische auto die achterstand na 39.000 kilometer heeft ingehaald. Dat is ruim op tijd, want een gemiddelde auto gaat ongeveer 220.000 kilometer mee. Zo stoot een elektrische auto uiteindelijk dus 35% tot 55% minder CO₂ uit dan een vergelijkbare benzineauto.
  • Het maken van accu’s wordt steeds goedkoper én minder vervuilend. Ook de levensduur wordt steeds langer. Conclusie: de elektrische auto wordt steeds schoner - en is nu al schoner dan de brandstofauto.

Vervuilende grondstoffen voor de productie van accu’s

CO₂ is niet de enige stof die een rol speelt bij de vervuiling door het maken en laten rijden van auto’s. Want voor de productie van accu’s heb je ook schaarse grondstoffen zoals kobalt, lithium en neodymium nodig. Bij het delven van die grondstoffen ontstaat lucht- en watervervuiling.

Werkende kinderen, slechte arbeidsomstandigheden

Ook de omstandigheden waarin die grondstoffen uit de bodem worden gehaald, zijn problematisch. Vooral kobalt is een probleem: dat komt voor in arme landen zoals Congo, waar nauwelijks toezicht is op arbeidsomstandigheden. En dat terwijl Congo ongeveer 20% van de wereldwijde kobaltwinning levert. Er werken veel kinderen in de Congolese kobaltmijnen. Het is moeilijk om te controleren waar kobalt vandaan komt, waardoor die kinderen lastig te beschermen zijn door welwillende autofabrikanten.

Goed nieuws: er is steeds minder kobalt nodig voor accu’s

Autofabrikanten ontwikkelen technieken waarvoor steeds minder kobalt nodig is. En Volkswagen en Ford gaven aan blockchain-technologie te gaan gebruiken om te herleiden waar hun kobalt vandaan komt. Tesla heeft al grote stappen gezet in het verminderen van hun kobaltgebruik: voor de accu van de Tesla Model 3 is nog maar 2,8% kobalt nodig. Ter vergelijking: de accu van de Volkswagen ID.3 bestaat voor 12% tot 14% uit kobalt.

Onderzoeken die negatief zijn over elektrisch rijden

Dankzij onderzoeken die aantonen dat elektrisch rijden veel schoner is dan rijden op brandstof, is elektrisch rijden in rap tempo populairder geworden. En er wordt steeds meer onderzoek gedaan, zowel naar de uitstoot tijdens het rijden als naar de uitstoot bij de productie van elektrische auto’s. Daardoor worden technieken rond elektrisch rijden steeds schoner en komt fossielvrij leven stap voor stap dichterbij.

Onderzoeken die minder positief zijn

Toch bestaan er ook onderzoeken die uitwijzen dat elektrische auto’s helemaal niet zo duurzaam zijn. Er zijn zelfs onderzoeken waarin staat dat elektrische auto’s juist minder duurzaam zijn dan brandstofauto’s. Gelukkig worden die onderzoeken niet alleen kritisch bekeken door de onderzoekers zelf, maar ook door andere onderzoekers en wetenschappers. Zo gaat dat met wetenschappelijk onderzoek: ‘peer review’ heet dat.

Neem bijvoorbeeld het in München gebaseerde Institute for Economic Research (IFO). Zij publiceerden een onderzoek waarin zij zeiden:

“Considering Germany’s current energy mix and the amount of energy used in battery production, the CO₂ emissions of battery-electric vehicles are, in the best case, slightly higher than those of a diesel engine, and are otherwise much higher.”

Terwijl andere onderzoeken uitwijzen dat elektrische auto’s ook op stroom uit kolen minder CO₂ uitstoten dan auto’s op benzine of diesel.

Auke Hoekstra, dé Nederlandse autoriteit op het gebied van elektrisch rijden en de energietransitie, toonde aan dat dat onderzoek een aantal belangrijke fouten bevat:

‘’It is the opinion of three people…none of whom have any background in the (electric) car industry or batteries.”

Hij ontdekte dat er steeds een oneerlijke vergelijking werd gemaakt tussen brandstofauto’s en elektrische auto’s.

Ook Focus, een van de populairste weekbladen in Duitsland, vergeleek de studie met een beruchte eerdere studie uit Zweden, die door talloze wetenschappers als onbetrouwbaar werd bestempeld.

Mocht je meer willen weten over dat onderzoek en zelf willen ontdekken wat de betrouwbaarheid ervan is, lees dan ‘Here we go again: German research institute claims diesels are cleaner than EVs’ op het online magazine ‘Charged’.
Dan die eerder genoemde studie uit Zweden, van het IVL Swedish Environmental Research Institute. Daarin werd gesteld dat een elektrische auto 250.000 kilometer moet rijden om duurzamer te zijn dan een brandstofauto.
De wetenschappelijke standaard schrijft voor dat onderzoeken door andere wetenschappers in het veld worden beoordeeld. En dat is niet gebeurd. Maar ook de cijfers kloppen niet. En universiteiten in Nijmegen, Cambridge en Exeter, tonen zelfs het tegenovergestelde aan, zoals talloze andere onderzoeken dat eerder en later ook deden.

Elektrisch rijden: schoon, schoner schoonst

Elektrisch rijden is nu al een stuk schoner dan rijden op brandstof. Toch is er nog veel te doen om elektrisch rijden helemaal schoon te maken. Er moet minder CO₂ vrijkomen bij de opwek van stroom en de productie van accu’s. En ook de kinderarbeid en slechte arbeidsomstandigheden verdienen meer aandacht. Gelukkig worden er belangrijke stappen gezet en werken wetenschappers, autofabrikanten en andere belangrijke organisaties aan het schoner en eerlijker maken van de bedrijfstak.

;